اموزش فارکس در ایران

دامنه نوسان سهام چیست؟

دامنه نوسان قیمت در بورس به چه معناست؟

بازار بورس در کشور های مختلف وجود دارد و به صراحت می توانیم این بازار را ، یک بازار رقابتی برای کسب سود و منفعت بیشتر به شمار آوریم. اما آیا می دانید دامنه نوسان قیمت در بورس چیست؟ چرا لازم است پیش از خرید سهام به برخی از این اصطلاحات مهم در بازار بورس توجه کنیم؟

بدون شک تمامی خریداران و فروشندگان سهام، لازم است از قیمت و نوسان قیمت بازار بورس، اطلاعات به دست بیاورند. زیرا هیچ سهام شرکتی در طول یک روز، از قیمت ثابتی برخوردار نیست. دامنه نوسان قیمت دامنه نوسان سهام چیست؟ سهام شرکت ها هر روز بسته به میزان حداقل قیمت مجاز و حداکثر قیمت مجاز، تعیین می شود.

در واقع باید بگوییم منظور از دامنه نوسان قیمت در بورس، قیمت مجازی است که خریداران و فروشندگان سهام با آن در طول روز به معامله می پردازند.

علت وجود دامنه نوسان در بازار بورس چیست؟

از آنجایی که در بازار بورس ایران کمبود اگاهی های مالی و اشفتگی های قیمت وجود دارد، از سوی دیگر حساسیت بازار به هیجانات و شایعات به خوبی مشخص است، با استفاده از دامنه نوسان قیمت، می توان به راحتی از ضرر و زیان سهامداران خرد و افراد مبتدی که در این بازار فعالیت می کنند، جلوگیری نمود.

در حال حاضر میزان محدودیت نوسان قیمت در بازار های فرابورس و بورس ایران، حداکثر برابر با مثبت ۵ درصد می باشد و حداقل برابر با منفی ۵ درصد است. البته لازم به ذکر است که این دامنه نوسان قیمت برای بازارهای پایه فرابورس و سهام های حق تقدم خرید بورس، اصولا دو برابر است.

یعنی میزان دامنه نوسانی قیمت برای سهامدارانی که در این دو بازار فعالیت دارند، برابر با مثبت ده درصد و منفی ده درصد می باشد. این محدوده مجاز، منجر می شود تا ریسک در بازار بورس کاهش یافته، و از نوسان هیجانی قیمت در بازار به خوبی جلوگیری شود.

لازم به ذکر است که این میزان دامنه نوسان قیمت برای افراد تازه وارد به این بازار سرمایه گذاری،مفید است. اگر بازار دچار ضرر و زیان شود این افراد ضرر سنگین را متقبل نخواهند شد. تمامی افرادی که دارای کد بورسی هستند، بر روی پروفایل خود می توانند به خوبی قیمت مجاز و قیمت پایانی سهام شرکت های مربوطه را مشاهده کنند.

شما می توانید به راحتی دامنه نوسان قیمت را در یک روز با تمام جزئیات مشاهده نمایید. پس از آن اگر قصد خرید سهام داشته باشید، با توجه به این میزان قیمت تخمین می زنید که نوسان قیمت سهام بین چه قیمتی تا چه قیمت خواهد بود.

دامنه نوسان قیمت در بورس به چه معناست؟

چه زمانی می توانیم شاهد برداشتن دامنه نوسان قیمت باشیم؟

اصولا وقتی می توان این نوسان قیمت را در بازار نداشت، که شرکت با یک رویداد حائز اهمیت روبه رو شود. مثلا شرکت ها تصمیم به افزایش سرمایه بگیرند، یا اقدام به تقسیم سود نمایند، یا حتی اطلاعات با اهمیت شرکت افشا شود و ….، در این حالت نماد بورسی شرکت برای خرید و فروش سهام متوقف می شود.

در این حالت دیگر نمی توان اقدام به خرید و فروش سهام یک شرکت نمود. در این حالت ناظر بازار، با توجه به اطلاعاتی که نماد شرکت به خاطر آن متوقف گردیده است، ممکن است بر روی دامنه نوسان قیمت تاثیر بگذارد. این مسئله در روز بازگشایی نماد، برداشته خواهد شد.

این نکته کاملا طبیعی است که بر اساس ساز و کار حراج در بازار، باید اجازه داده شود تا اطلاعات هر شرکت عرضه کننده سهام، به خوبی بر روی قیمت سهام و میزان عرضه و تقاضا تاثیر واقعی بگذارد. البته اصولا این تاثیر بر روی دامنه نوسان قیمت روزانه تاثیر می گذارد.

یکی دیگر از زمان هایی که نوسان قیمت برداشته می شود، وقتی است که مجمع عادی سالانه در حال تقسیم سود سهام بین سهامداران است. در این زمان میزان دامنه نوسان می تواند رشد یافته یا کاهش داشته باشد. در حالت دوم نیز وقتی سود هر سهم بیش از ۲۰ درصد تعدیل مثبت یا منفی را تجربه کند، سهم در حالت بدون دامنه قرار خواهد گرفت.

صف خرید و صف فروش

یکی از ویژگی های منحصر به فرد بورس ایران، دامنه نوسان است و هدف از ایجاد چنین سازوکاری، جلوگیری از نوسانات و تلاطم های شدید در قیمت سهم ها بوده است؛ اگرچه دامنه نوسان تا حدودی هیجانات و افت و خیزهای شدید در بازار سرمایه را کنترل کرده است، اما معایب بسیار زیادی نیز دارد. همانطور که می دانید، نقدشوندگی بازار سهام اصلی ترین ویژگی است که بورس را از سایر بازارهای مالی متمایز کرده است و سرمایه گذاران به راحتی می توانند دارایی خود را بفروشند و اصطلاحا آن را نقد کنند؛ اما دامنه نوسان، میزان نقدشوندگی را کاهش داده است و این موضوع باعث به وجود آمدن صف خرید و صف فروش بر روی نمادها شده است و همواره سرمایه بسیاری از افراد در این صف ها معطل می ماند. از یک طرف، افراد متقاضی خرید سهام در صف های خرید و از طرف دیگر، افرادی که به پول خود نیاز دارند، در صف های فروش انتظار می کشند.

بنابراین، مفهوم صف خرید و صف فروش، یک موضوع رایج در تمامی بورس های جهان نیست و فقط بازارهایی که دامنه نوسان دارند، با این مکانیسم آشنا هستند؛ به همین دلیل در ادامه مقاله، صف خرید و صف فروش را به شما معرفی خواهیم کرد.

صف خرید و صف فروش چیست و چگونه می توان آن ها را مشاهده کرد؟

همانطور که گفته شد، موضوع صف خرید و صف فروش در تمامی بورس های دنیا شناخته شده نیست و فقط در بورس هایی که دامنه نوسان دارند، دیده می شود. به عنوان مثال در بورس های مطرح دنیا (آمریکا، لندن و. ) چنین چیزی وجود ندارد و به دلیل باز بودن دامنه نوسان، سهم ها با اخبار خوب یا بد ممکن است صعود و یا ریزش های سنگین را تجربه کنند و خبری هم از صف خرید و صف فروش نخواهد بود. بنابراین در ابتدا بایستی علت های به وجود آمدن صف خرید و صف فروش را بررسی کنیم.

محدودیت دامنه نوسان

برای پی بردن به معنای صف خرید یا صف فروش، باید ابتدا دلیل ایجاد شدن آن ها را بشناسیم. قیمت سهام در بازار بورس روزانه تغییر می کند اما این تغییر در قالب محدودیت هایی است. در واقع قیمت سهام هر عددی باشد، در یک روز معاملاتی بیشتر یا کمتر از 5 درصد نمی تواند تغییر کند. قیمتی که محدودیت 5 درصد بر روی آن اعمال می شود قیمت پایانی روز قبل است (تمامی بازارهای بورس و فرابورس، منفی و مثبت 5 نیستند). دامنه نوسان در بازارهای مختلف بورس اوراق بهادار تهران یا فرابورس ایران متفاوت است؛ اما بخش عمده ای از نمادها، در بازه منفی 5 درصد تا مثبت 5 درصد معامله می شوند؛ در واقع، حداکثر میزان نوسان یک نماد در اغلب بازارهای بورس و فرابورس، 10 درصد است. به عنوان مثال، سهمی با قیمت 1000 تومان در روز شنبه بسته می شود. فردا (یکشنبه) نهایتا تا قیمت 1050 بالا می رود یا تا 950 می تواند پایین بیاید.

نکته: استثناهایی نیز در خصوص دامنه نوسان وجود دارد؛ به عنوان مثال، شرکت هایی که اطلاعات با اهمیت گروه «الف» را در سایت کدال منتشر می کنند، پس از توقف و اطلاع رسانی، سهام آن ها بدون دامنه نوسان معامله می شود.

صف ها چگونه تشکیل می شوند؟

میزان عرضه (فروش) و تقاضا (خرید)، مشخص کننده روند قیمت یک سهم خواهد بود و در حالت عادی بازار، عده ای سهام خود را می فروشند و عده ای دیگر نیز خریدار هستند. اما در مواقعی خاص، تعداد خریداران از فروشندگان بیشتر می شود و یا بالعکس. در این صورت برای خرید یا فروش یک سهم، رقابت ایجاد می شود. فرض کنید 20 نفر خواهان خرید کالایی هستند که تنها 4 موجودی از آن باقی مانده است؛ نفراتی که سفارش خود را زودتر ثبت کرده بودند، 4 کالای باقی مانده را به دست می آورند و نفرات باقی مانده، در لیست انتظار خرید آن محصول می مانند. بازار بورس نیز به همین شکل است ولی با این تفاوت که به جای کالا، سهام خرید و فروش می شود.

صف خرید

اتفاقات متعددی می تواند بر بازار تاثیر گذار باشد، مثلا اخبار مثبت پیرامون گران شدن سیمان می تواند افراد را به خرید سهام مربوط به سیمان تشویق کند و یا هر اتفاق دیگری می تواند افراد را برای خرید یک سهم که ویژگی های خاص خود را دارد، جذب کند. بنابراین در زمانی کوتاه، خریداران زیادی برای خرید یک سهم اقدام می کنند و در آن طرف ماجرا و قسمت فروشندگان، کمتر کسی راضی به فروش سهام خود می شود. تجمع خریداران در یک سمت و نبود عرضه کافی، صف خرید مربوط به سهم مذکور را تشکیل می دهد. در واقع افراد برای خرید آن سهم با یکدیگر رقابت می کنند و بیشترین قیمت را پیشنهاد می دهند. با توجه به محدودیت دامنه نوسان، در روز مربوطه نهایتا تا 5 درصد (اغلب نمادها دامنه منفی تا مثبت پنج دارند؛ اما این اعداد در همه بازارها یکسان نیست) بیشتر از قیمت سهام می توانند پیشنهاد خرید بدهند. پس سفارش های خرید افراد در یک قیمت باقی می ماند تا روز بعدی معاملاتی شروع شود.

موضوع صف خرید و صف فروش به این معناست که اگر تقاضا برای خرید نماد مذکور زیاد باشد و عرضه کننده پر قدرتی هم وجود نداشته باشد، خریداران سفارشات خود را در مثبت 5 درصد ثبت می کنند و به دلیل کم بودن میزان عرضه ها، صف خرید شکل می گیرد. صف های خرید و فروش بر روی تابلو معاملاتی نمادها قابل مشاهده هستند و سرمایه گذاران بایستی به سایت شركت مديريت فناوری بورس تهران به نشانی tsetmc.com مراجعه کنند و نماد مورد نظر خود را جستجو کنند. به عنوان مثال در تصویر زیر، تابلو معاملاتی بانک قرض الحسنه رسالت (وسالت) را می بینید که با صف خرید سنگین همراه شده است.

صف فروش

در مواقعی، برخی از سهامداران نیاز به نقد کردن سهام مورد نظر یا حتی خارج شدن از یک سهم دارند. یا اینکه اخبار منفی پیرامون شرایط یک شرکت یا گروه منتشر می شود و افراد برای فروش هرچه زودتر سهام خود اقدام می کنند. این شرایط باعث ایجاد صف فروش در تابلوی معاملاتی سهام می شود. در واقع در صف فروش افراد سعی دارند حتی به کمترین قیمت روز، سهم خود را فروخته و از سهم خارج شوند؛. دقت داشته باشید که صف فروش یک روز سهم دلیل منفی بودن روزهای آینده نخواهد بود و همینطور بالعکس در مورد صف خرید.

صف دامنه نوسان سهام چیست؟ فروش نیز بر روی کمترین قیمت روز شکل می گیرد و در صورتی که در قسمت مورد نظر به اندازه حجم مبنا خرید و فروش شود؛ قیمت پایانی به قیمت آخرین معامله نزدیک شده یا حتی مساوی می شود. در تصویر زیر صف فروش مربوط به شرکت معدنی دماوند (کدما) را مشاهده می کنید.

چگونه در صف خرید و صف فروش معامله کنیم؟

تا اینجای کار با مفهوم صف خرید و صف فروش آشنا شدید؛ اما سوالی که پیش می آید این است که افراد برای انجام معاملات خود در صف خرید و صف فروش چه کارهایی را باید انجام دهند؟ در ادامه به این سوال پاسخ می دهیم.

نحوه خرید سهم در صف خرید

همانطور که اشاره شد، کسانی که زودتر در صف خرید قرار گرفته باشند، شانس بالایی در به دست آوردن سهم مورد نظر دارند. باید توجه کنید که اگر سهمی را می خواهید و با توجه به پیشبینی های خود، صف خرید خواهد شد؛ سعی کنید زودتر از بقیه سفارش خرید را ارسال کرده و در اول صف قرار بگیرید. برای این منظور باید با مفهوم سرخطی زدن آشنا شوید.

نحوه فروش سهم در صف فروش

در صورتی که می خواهید از یک سهمی که به احتمال زیاد در صف فروش قرار خواهد گرفت، خارج شوید؛ باید سریع عمل کنید و زودتر از بقیه سفارش فروش خود را ارسال کنید. فروش نرفتن سهم در صف فروش ریسک بالایی دارد و در صورت ادامه صف های فروش متوالی در سهم موردنظر، هر روز از قیمت سهام شما کم خواهد شد (به شرط اینکه حجم مبنا پر شود). به این منظور نیز باید سرخطی زدن را به درستی بیاموزید تا در مواقع این چنین، بتوانید سهام خود را بفروشید.

لازم به ذکر است که می توانید از صف های فروش، استفاده دیگری کنید و به جای شلوغ تر کردن صف، در نقطه ای مناسب میانگین قیمت سهام خود را کم کنید. باید بدانید که در بعضی از مواقع، جمع شدن صف های فروش به نفع سهم شماست و اصطلاحا فروشنده ها از سهم خارج شده اند. در این صورت سهم شما پتانسیل بالایی برای رشد خواهد داشت. برای فروش سهام خود در صف های فروش با دقت و حساسیت بالا عمل کنید و هرگز با عجله، ریسک نکنید.

جمع بندی

صف خرید و صف فروش همواره در تابلوی معاملات بورس وجود دارد و محدودیت نوسان در بازار بورس ایران باعث به وجود آمدن این موضوع شده است و این موضوع، مزایا و معایب خود را دارد. مهم ترین مشکل این مورد جلوگیری کردن از بالا رفتن سریع قیمت در صورت بالا بودن تقاضاست. در نقطه مقابل، مزیت این موضوع جلوگیری کردن از ریزش شدید قیمت سهم ها در مواقعی است که عرضه افزایش می یابد. در واقع، محدودیت دامنه نوسان که عامل اصلی به وجود آمدن صف خرید و صف فروش است، نقدشوندگی بازار سرمایه را زیر سوال برده است و از طرف دیگر، در مواقعی که تقاضای بسیار زیاد برای خرید و یا عرضه پرقدرت برای فروش وجود دارد، قیمت ها خیلی دیر متعادل می شوند و همین موضوع باعث کاهش جذابیت برای سرمایه گذاران می شود.

دامنه نوسان سهام در بورس چیست؟ تاثیر آن در بازار بورس

دامنه نوسان قیمت سهام

دامنه نوسان به معنی بیشترین تغییرات مجاز قیمت در طول یک روز می باشد یا به عبارت دیگر به معنی قیمت مجاز برای معاملات سهام در طول روز است. دامنه ی نوسان در بازار های بورس ایران به دلیل کمبود آگاهی های مالی و آشفتگی های قیمت و حساسیت بازار به شایعات و هیجانات ایجاد شده تا از ضرر و زیان سهامداران خرد و افراد مبتدی و کم تجربه جلوگیری شود. دامنه ی نوسان در بازار های جهانی مانند فارکس وجود ندارد.

در حال حاضر دامنه نوسانات شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازار الف فرابورس مثبت یا منفی ۵% نسبت به قیمت پایانی روز قبل هر سهام می باشد. یعنی اگر قیمت پایانی سهامی امروز ۱۰۰۰ تومان باشد قیمت مجاز برای معاملات فردای این سهم در بازه ۹۵۰ تا ۱۰۵۰ تومان می باشد.

از ابتدای فعالیت بازار بورس در ایران، دامنه نوسان بر سهام مورد معامله در بورس اعمال شده است. همچنین در بسیاری دیگر از بورس‌های جهانی نیز جهت کنترل نوسانات، این دامنه ی نوسان وجود دارد. بدین جهت در این مقاله به تعریف و توضیح دامنه ی نوسان و موضوعات مرتبط با آن می‌پردازیم.

دامنه نوسان

در بازارهای بورسی قوانین و مقرراتی وجود دارند که مانع از تقابل عرضه و تقاضا می‌شوند. دامنه مجاز نوسان، توقف معاملاتی و دیگر روش‌ها از این دست قوانین هستند. دامنه مجاز نوسان سهام یکی از قوانین مهم در این حوزه است که به عنوان عامل کنترل در برابر نوسان قیمت سهام و دامنه نوسان سهام چیست؟ برای کاهش تلاطم بازار و زیان سهامداران در اثر تصمیمات هیجانی استفاده می‌شود. دامنه مجاز نوسان حدود سقف و کف قیمتی است که هر سهم در هر روز کاری می‌تواند داشته باشد و قیمت تنها در این محدوده می‌تواند حرکت کند.

طبق آیین‌نامه معاملات در شرکت بورس تهران، دامنه نوسان قیمت، پایین‌ترین تا بالاترین قیمتی است که در آن دامنه طی یک یا چند جلسه رسمی معاملات بورس، قیمت می‌تواند نوسان کند.

دامنه نوسانات حق تقدم هر سهام چقدر است؟

دامنه ی نوسانات حق تقدم هر سهام ۲ برابر دامنه نوسان سهام عادی آن می باشد. پس دامنه ی نوسانات حق تقدم شرکت های بورسی و بازار الف فرابورس مثبت و منفی ۱۰% و شرکت های بازار ب مثبت و منفی ۲۰% می باشد.

دامنه نوسان برای چه کسانی مفید است؟

دامنه نوسان باعث کاهش ریسک و نوسانات هیجانی قیمت در بازار می شود و برای افراد تازه کار در بورس بسیار مفید است و سطح اطمینانی برای افرادی که می خواهند شروع به سرمایه گذاری در بورس کنند فراهم می سازد چون این دامنه ی نوسان باعث می شود تا قیمت تنها در یک بازه معین تغییر کند و اگر شخصی با کاهش قیمت سهام مواجه شد دچار زیان های سنگینی نشود.

دامنه نوسان قیمت در بازار بورس

دامنه نوسان قیمت در بازار بورس

بازار بورس اوراق بهادار ایران از نظر تعداد روزهای معاملاتی و همچنین میزان گردش مالی، یک بازار نسبتاً جوان و با عمق کم است. در چنین بازاری شایعات، اخبار و بی‌تجربگی اکثریت سرمایه‌گذاران باعث ناپایداری قیمتی در بازار می‌شود. به این دلیل قیمت سهام یک شرکت در بازار بورس اوراق بهادار در یک روز کاری دارای محدودیت هایی می‌باشد و برای هر سهم هر روز حداقل قیمت مجاز و حداکثر قیمت مجاز تعیین می‌گردد که به آن دامنه نوسان مجاز قیمت گفته می‌شود یا به عبارت دیگر به معنی قیمت مجاز برای معاملات سهام در طول روز است.

کلمات کلیدی:

دامنه نوسان قیمت سهام، قیمت پایانی، بازار بورس اوراق بهادار، بازار فرابورس ایران، بازار پایه.

:Keywords

Daily Trading Limit, Limit Up-Limit Down (LULD), Price Limits, Closing Price, TSE, IFB, UTP (Unlisted Trading Privileges).

دامنه نوسان قیمت

دامنه نوسان در بازار بورس ایران به دلیل کمبود آگاهی های مالی، آشفتگی‌های قیمت و حساسیت بازار به شایعات و هیجانات ایجاد شده تا از ضرر و زیان سهام داران خرد و افراد مبتدی و کم تجربه و همچنین ناپایداری در بازار جلوگیری شود. در حال حاضر محدودیت نوسان قیمت در بورس و فرابورس ایران حداکثر مثبت 5% و حداقل منفی 5% دامنه نوسان سهام چیست؟ می‌باشد، برای سهام حق تقدم این دامنه 2 برابر است و از مثبت 10% تا منفی 10% نوسان می‌کند. این درصدها در بازار پایه فرابورس بسته به تابلو به مثبت و منفی 3% در بازار پایه زرد، مثبت و منفی 2% در بازار پایه نارنجی و مثبت و منفی 1% در بازار پایه قرمز تغییر می‌کنند.

این محدودیت مجاز قیمت (دامنه نوسان) باعث کاهش ریسک و جلوگیری از نوسان هیجانی قیمت در بازار می‌‌شود و برای سرمایه گذاران مبتدی و تازه کار در بورس مفید خواهد بود که در صورت کاهش قیمت دچار زیان های سنگینی نشوند.

البته استفاده از این دامنه نوسان سهام چیست؟ سیستم یک مبادله دو طرفه است و در ازای افزایش امنیت مالی سرمایه‌گذار، اعمال محدودیت نوسان قیمت منجر به کاهش نقدینگی، تشکیل صف‌های خرید و فروش و حتی گره معاملاتی می‌شود و همچنین برای تحلیل‌گر تکنیکال، وجود گره‌های معاملاتی در نمودار قیمت باعث پیچیدگی و سختی تحلیل می‌شود. از طرفی، جذابیت بازار بدون دامنه نوسان و یا با دامنه نوسان بزرگتر بسیار بیشتر از بازاری با دامنه باریکی از نوسان قیمت است.

دامنه نوسان قیمت نماد فولاد

در تصویر فوق مربوط به سهام شرکت “فولاد مبارکه اصفهان” با نماد “فولاد”، در کادر قرمز رنگ قیمت مجاز، دامنه نوسان قیمت این سهم در یک روز را مشخص می‌کند که با توجه به قیمت پایانی روز قبل که در کادر آبی رنگ مشخص می‌باشد برای هر روز تعیین می‌گردد. حال برای روز بعد با توجه به کادر زرد رنگ، که قیمت پایانی سهام امروز است، مشخص می‌شود در روز کاری بعد، دامنه نوسان مجاز قیمت روی قیمت 3869 ریال به اندازه مثبت و منفی 5 درصد نوسان خواهد کرد.

در زمان چه رویدادهایی دامنه نوسان قیمت برداشته می‌شود؟

زمانی که برای شرکت یک رویداد حائز اهمیت اتفاق می‌افتد، مانند مجامع شرکت ها، تقسیم سود، افزایش سرمایه، افشای اطلاعات با اهمیت و…، که باعث می‌شود نماد شرکت در تابلوی بورس متوقف شود و در این حالت خرید و فروش صورت نگیرد، ناظر بازار با توجه به اهمیت اطلاعات که نماد شرکت به خاطـر آن متوقف ‌شده است که ممکن است تأثیری بیش از دامنه نوسان تعیین‌شده بر قیمت سهم داشته باشد، در روز بازگشایی محدودیت نوسان قیمت را برمی‌دارد. طبیعی است که بر اساس ساز و کار حراج، باید اجازه داده شود تا اطلاعات، تأثیر واقعی خود را بر میزان عرضه و تقاضا و درنتیجه قیمت سهام بگذارد، هرچند این تأثیـر بیشتـر از دامنه مجـاز نوسـان روزانه باشد.

انواع محدودیت دامنه نوسان قیمت

به طور کلی در سیستم‌های مالی بین‌المللی، سه روش برای اعمال محدودیت بر دامنه نوسان قیمت سهام در بورس‌های کشورها وجود دارد:

۱- محدودیت درصدی نوسان قیمت:

این محدودیت همانند بورس تهران به صورت درصدی حول قیمتی مشخص تعیین می‌شود و در طول روز اجازه ثبت سفارشی فراتر از این محدوده را به کاربران نمی‌دهد.

۲- محدودیت قیمتی نوسان قیمت:

در بورس کشورهایی نظیر ژاپن، میزان نوسان مجاز قیمت در روز معاملاتی به صورت مقادیر ثابت قیمتی برحسب سطح قیمتی فعلی سهام مدنظر مشخص می‌شود که در جدول زیر این سطوح مشخص شده است. برای مثال در قیمت‌های زیر ۱۰۰ ین، نوسان قیمت به اندازه مثبت و منفی ۳۰ ین می‌باشد یا در قیمت‌های زیر ۲۰۰۰ ین، اندازه نوسان به میزان ۴۰۰ ین می‌باشد.

جدول دامنه نوسان قیمت در کشورهای مختلف

جدول بالا از مقاله L. Gan و D. Li در سال ۲۰۰۱ استخراج شده است که در ستون اول، نام کشور، در ستون دوم، نام بورس مد نظر در آن کشور و در ستون سوم، نوع و میزان محدودیت را نشان داده است. شایان ذکر است که در برخی کشورها نظیر آلمان و یونان، هیچ سیستم محدودیت نوسان قیمتی وجود ندارد. همچنین میزان محدودیت نوساناتی که به صورت یک بازه ثبت شده‌اند، مرتبط به حالت دوم محدودیت قیمت به فرم مقادیر ثابت می‌باشد (برای مثال در ژاپن، ۱۰ الی ۶۰ درصد).

رابطه دامنه نوسان قیمت و فساد مالی کشورها

جدول دوم، برگرفته از مقاله K. Kim و J. Park در سال ۲۰۱۰ می‌باشد که علاوه بر بررسی میزان دامنه نوسان قیمت در هر کشور، به میزان فساد، اجرای عمومی قانون و همچنین عدم تقارن اطلاعات به دست آمده نیز پرداخته است. در این مقاله Circuit Breaker ها در نظر گرفته نشده‌اند ولی سایر موارد با جدول قبل مشابه است. سطوح در نظر گرفته شده برای فساد که در دامنه ۱ برای کمترین میزان فساد و ۱۰ برای بیشترین میزان فساد قرار داده شده است بر پایه سطوح گزارش شده در مقاله‌ای از LLSV در سال ۱۹۹۸ می‌باشد.

ستون اجرای قانون به کیفیت اعمال قانون در بورس کشورها برحسب ۱۰۰ اشاره می‌کند که هرچقدر بیشتر باشد، بهتر است و از مقاله‌ای برگرفته از LLS در سال ۲۰۰۴ می‌باشد. عدم تقارن اطلاعاتی نیز از کیفیت افشای اطلاعات حسابداری هر کشور برحسب ۱۰۰ خبر می‌دهد که هرچقدر کمتر باشد کیفیت بالاتری دارد و این اطلاعات نیز در مقاله ۲۰۰۴ منتشر شده است.

برای مثال، در کشور کانادا که با توجه به جدول اول می‌دانیم که از مکانیزم Circuit Breaker استفاده می‌کند، محدودیت قیمتی وضع نشده است. میزان فساد در کمترین حد خود و ۱ قرار دارد، میزان اجرا و اعمال قانون امتیاز ۸۰ را دارد که بسیار خوب است و عدم تقارن اطلاعات می‌باشد که نشان‌دهنده سطح بالای شفافیت مالی در سیستم این کشور می‌باشد.

در مثالی دیگر، در کشور کلمبیا مکانیزم محدود کننده قیمت وجود ندارد، ولی با توجه به سطح فساد ۶ وضعیت خوبی را برای کاکرد درست این کشور نمی‌توان متصور شد و با امتیاز ۵۸ برای اعمال قانون و عدم تقارن اطلاعات، می‌توان شک بیشتری به سیستم مالی این کشور داشت.

کارآمدی بازار و محدودیت قیمت

در انتها این مقاله به این نتیجه می‌رسد که میزان کارآمدی هر بازار با میزان محدودیت قیمت رابطه عکس دارد؛ به این معنی که با افزایش محدودیت، بازدهی پایین می‌آید. همچنین این مقاله اذعان می‌کند که به طور کل در کشور‌هایی با سطح فساد بالا و کیفیت پایین اعمال قوانین، محدودیت‌های قیمتی سنگین‌تری وضع شده است که این قضیه به علت ایجاد ترس از دستکاری انجام می‌شود، ولی در نهایت، با وجود هزینه‌های اضافی اجتماعی و اقتصادی برای محدودیت‌ها، به نفع فرد خاطی تمام می‌شود. عدم تقارن اطلاعات به طور مستقیم تأثیری بر وضع محدودیت قیمتی نداشته است.

نتیجه‌گیری

اگرچه اعمال حد مشخصی از نوسانات روزانه قیمت به منظور پشتیبانی، حمایت و ایجاد امنیت از سرمایه افراد به نظر ضروری می‌رسد، ولی زیاده‌روی در اعمال این محدودیت منجر به کاهش رونق بازار، کاهش عمق بازار و همچنین کاهش نقدشوندگی می‌شود. به همین منظور تشخیص و اعمال محدوده نوسان قیمت مناسب و مختص به هر بازار، نیازمند تحقیق و بررسی کارشناسان خبره در این زمینه است.

منابع:

K. Kim and J. Park, “Why Do Price Limits Exist in Stock Markets? A Manipulation-Based Explanation“, European Financial Management, vol. 16, no. 2, pp. 296-318, 2010.

Trading Rules of Domestic Stocks | Japan Exchange Group”, Japan Exchange Group, 2021.

افزایش دامنه نوسان قیمت سهام؛ از امروز | فضا برای سهامداران حرفه ای بازتر می‌شود؟

مطابق تصمیم مسئولان بازار سرمایه از امروز دامنه نوسان قیمت سهام شرکت‌های حاضر در بازار اول بورس تهران و فرابورس از ۵ به ۶درصد مثبت و منفی افزایش می‌یابد. آن‌طور که مسئولان سازمان بورس می‌گویند قرار است تا پایان سال دامنه نوسان به‌صورت تدریجی افزایش یابد. به‌زعم تحلیلگران، افزایش دامنه نوسان گام نخست برای حرفه‌ای‌شدن بازار سهام است.

بورس

به‌ گزارش همشهری آنلاین، بالاخره بعد از سال‌ها گفتمان و حتی تنش میان سهامداران حرفه‌ای و مقامات بازار سرمایه، سازمان بورس به این نتیجه رسید که دامنه نوسان قیمت سهام را افزایش دهد.

به این ترتیب از امروز دامنه نوسان قیمت سهام شرکت‌های بازار اول بورس تهران و فرابورس از ۵درصد به ۶درصد مثبت و منفی افزایش خواهد یافت؛ یعنی دامنه رشد یا نزول قیمت سهام شرکت‌های بورس از ۱۰درصد به ۱۲درصد تغییر خواهد کرد.

به‌گفته مسئولان سازمان بورس، این ابتدای کار است و در ماه‌های آینده باید منتظر رشد بیشتر دامنه نوسان بود. این تصمیم در حالی گرفته شده که از ۲دهه پیش تاکنون بسیاری از تحلیلگران، کارشناسان و سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نسبت به دامنه محدود نوسان قیمت سهام شرکت‌ها در بورس معترض بودند و این دامنه محدود را عامل بی‌ثباتی در بورس می‌دانستند.

در طول سال‌های گذشته بسیاری از بورس‌های معتبر دنیا به سمت افزایش دامنه نوسان و حتی حذف دامنه نوسان ایستا حرکت کرده‌اند. به‌طور مثال، در بورس نیویورک دامنه نوسان ایستا حذف و دامنه‌ای تحت عنوان دامنه پویا تعریف شده که در آن میزان نوسان قیمت سهام شرکت‌ها بسته به شرایط شرکت، متفاوت است.

در ترکیه و چین هم دامنه نوسان تا ۱۰درصد رشد کرده و بورس‌های اروپایی نیز عمدتا دامنه نوسان قیمت سهام شرکت‌ها بین ۱۰ تا ۲۰درصد است. در حال حاضر بیشترین میزان دامنه نوسان مربوط به کشورهای آسیای جنوب شرقی است که اتفاقا بازارهای مالی‌شان به‌سرعت در حال رشد است و گوی سبقت را از نظر سرعت توسعه از سایر بورس‌های دنیا ربوده‌اند. به‌عنوان مثال، دامنه نوسان قیمت در ژاپن به‌صورت پویا بین ۱۰ تا ۶۰درصد تعریف شده و کشورهای هنگ‌کنگ، سنگاپور و مالزی نیز دامنه نوسان پویا بین ۱۰ تا ۲۰ و حتی تا ۵۰درصد تعریف شده است.

معضلات دامنه دامنه نوسان سهام چیست؟ نوسان

به‌زعم کارشناسان و تحلیلگران، دامنه نوسان محدود معضلات فراوانی دارد اما یکی از بزرگ‌ترین مشکلات آن که در سال‌های گذشته چالش تشکیل صف‌های خرید و فروش در بورس ‌که در اغلب موارد به ضرر و زیان سهامداران و افت‌وخیز سنگین شاخص بورس منجر می‌شود، محدودکردن دامنه نوسان قیمت سهام به‌معنای دامنه نوسان سهام چیست؟ این است که قیمت سهام یک شرکت اجازه رشد یا کاهش بیش از مقدار تعیین‌شده را ندارد و چنانچه حجم عرضه و تقاضا به‌گونه‌ای باشد که نوسان قیمت بیش از دامنه تعیین شده باشد، به تشکیل صف‌های خریدوفروش منجر می‌شود.

مشکل اصلی اینجاست که تشکیل صف‌های خریدوفروش هیجان را در بازار سرمایه افزایش می‌دهد و در طول سال‌های گذشته به ملاکی تعیین‌کننده برای سهامداران برای خرید سهام یک شرکت تبدیل شده است به‌طوری که سهام شرکتی که با صف خرید مواجه باشد، با افزایش تقاضا مواجه می‌شود و سهام شرکتی که با صف فروش مواجه باشد، با افزایش عرضه مواجه می‌شود زیرا بسیاری از سهامداران به‌دلیل آنکه کمتر به مستندات تحلیلی تکیه می‌کنند صرفا به صف‌های خریدوفروش برای دادوستد در بورس توجه می‌کنند.

محسن علیزاده، یک عضو شورای بورس در این‌باره می‌گوید: معتقدم به‌طور کلی دامنه نوسان باید مانند بورس‌های جهانی حذف شود تا بازار به سمت تعادل پیش برود و دامنه نوسان سهام چیست؟ دیگر در عرضه و تقاضا شاهد نوسانات شدید نباشیم. او ادامه می‌دهد: اگر در ۲سال گذشته با توجه به ریزش‌های شدید بازار سرمایه اقدام به حذف دامنه نوسان می‌کردیم، تاکنون موفق شده بودیم بازار را برگردانیم، اما اگر این موضوع موکول به فراهم‌شدن تمام شرایط شود، هیچ‌گاه به نتیجه نمی‌رسد. به‌ گفته عضو ناظر مجلس در شورای بورس، سازمان بورس باید دامنه نوسان را حذف کند و شورای بورس هم حتما از این تصمیم حمایت خواهد کرد.

فواید افزایش دامنه نوسان

به‌زعم تحلیلگران، هرچه دامنه نوسان بیشتر شود، فضا برای سهامدارانی که قدرت تحلیل بالاتری دارند، بازتر می‌شود و سهامدارانی که اطلاعات یا دانش مالی کمتری دارند یا مجبورند قدرت تحلیلی خود را افزایش دهند یا به‌صورت غیرمستقیم و از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بورس سرمایه‌گذاری کنند. بنابراین افزایش دامنه نوسان از یک طرف فضای تحلیلی بازار سرمایه را افزایش می‌دهد و منجر به توسعه بازار سرمایه خواهد شد و از طرف دیگر به جذب منابع بیشتری از سوی صندوق‌های سرمایه‌گذاری منجر خواهد شد که به‌صورت مستقیم مردم را درسود ‌و زیان بورس شریک می‌کنند.

مهدی سوری، کارشناس بازار سرمایه در این‌باره می‌گوید: افزایش قابل‌توجه دامنه نوسان می‌تواند به افزایش نقدشوندگی، روان‌ترشدن معاملات، جلوگیری از صف‌های طولانی خرید و فروش معاملات و در نهایت حرفه‌ای‌ترشدن و استانداردسازی معاملات این بازار منجر شود.

به‌گفته او، در اغلب موارد وقتی سرمایه‌گذاران تازه‌وارد به‌صورت مستقیم و بدون دانش در بورس سرمایه‌گذاری می‌کنند، دارایی‌شان را از دست می‌دهند بنابراین سهامداران باید این موضوع را مدنظر قرار دهند که برای سرمایه‌گذاری در بازارهای حرفه‌ای باید ضمن آموزش و حرفه‌ای‌ترشدن نحوه سرمایه‌گذاری، سرمایه خود را به‌صورت غیرمستقیم وارد این بازار کنند.

میثم فدایی، مدیرعامل فرابورس هم در این‌باره می‌گوید: یکی از ویژگی‌های اصلی بازار سرمایه، بحث نقدشوندگی است. دامنه نوسان محدودیتی بود که برای جلوگیری از هیجانات بازار در سال‌های گذشته درنظر گرفته شده بود که با رشد و بلوغ سرمایه‌گذاران و افزایش عمق تحلیلی سرمایه‌گذاران، به تناسب آن دامنه نوسان افزایش پیدا کرده است. به‌گفته او، ‌ هم‌اکنون عمق دانش و تحلیلگری بازار سرمایه در مقایسه با سال‌های گذشته بهبود پیدا کرده است.

رشد دوبرابری دامنه نوسان به درخواست بازارگردان

با تصویب ضوابطی امکان افزایش حداکثر تا دوبرابر دامنه نوسان عادی نمادهای بورس با درخواست بازارگردان میسر شد. مهدی زمانی سبزی، معاون عملیات بازار بورس تهران در این‌باره گفت: مطابق دستورالعمل بازارگردانی در بورس تهران، بازارگردان می‌تواند در دوره فعالیت بازارگردانی، درخواست تغییر دامنه نوسان قیمت را که نباید از حالت عادی کمتر باشد، به بورس پیشنهاد دهد. ا

او افزود: بازارگردانی امکان ارائه این درخواست و دریافت مجوز موضوع این ماده را دارد که حداقل ۳ماه در نماد مورد درخواست عملیات بازارگردانی انجام داده باشد و در ۷۰درصد روزهای فعالیت خود طی ۳ماه گذشته در سمت بازارگردانی نماد موردنظر، به‌طور کامل تعهدات خود را ایفا کرده باشد.

وی ادامه داد: درصورت دامنه نوسان سهام چیست؟ وجود چند بازارگردان در یک نماد، موافقت تمام بازارگردان‌های فعال در نماد مربوطه درخصوص افزایش دامنه نوسان الزامی است. در این صورت تعهدات بازارگردانی شامل حداقل حجم معاملات و حداقل حجم سفارش انباشته برای تمامی بازارگردان‌ها، حداقل به نسبت میزان رشد دامنه نوسان جدید نسبت به دامنه نوسان قبلی افزایش می‌یابد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا